W artykule przedstawiam opis pracy psychoterapeutycznej w nurcie psychodynamiczno-systemowym, z pacjentką przeżywającą trudności w komunikowaniu swoich stanów emocjonalnych. W pierwszym roku psychoterapii pacjentka skarżyła się na zanikanie satysfakcjonujących relacji w życiu osobistym i zawodowym. Dokuczliwe dla niej było również uczucie pustki odpowiedzialne, jej zdaniem, za brak odczuwania przyjemności w życiu. Przedstawiam swoje zaciekawianie powstawaniem trudności pacjentki, a swoje rozumienie zjawisk intrapsychicznych popieram rozpoznaniem obszaru interpersonalnego, w szczególności procesów dziejących się w jej rodzinie. Dla pacjentki w dzieciństwie najistotniejsze było przetrwanie. Nie miała warunków do stworzenia wewnętrznej przestrzeni rozumienia siebie i świata. Nauczyła się marginalizować swoje cierpienie, pomijać je, kamuflować jego znaczenie, umieszczać je w różnorodnych kryzysach relacyjnych i emocjonalnych. Często cierpienie było ich przejawem, ciągle niezintegrowanym głosem wewnętrznym. Zgodnie z przekonaniem, że doznania, o których trudno jest myśleć, mogą stanowić źródło chaotycznych i przytłaczających przeżyć, wspomagałem pacjentkę w stworzeniu jej wewnętrznej przestrzeni do refleksji. Na wstępnym etapie procesu psychoterapii pacjentka miała kłopot, aby mówić o sobie. Chciała wycofać się z psychoterapii. Analiza przeniesienia i przeciwprzeniesienia, a w szczególności przeciwprzeniesienia somatycznego u terapeuty dawała szansę rozumienia i utrzymania tego procesu.